Ísafjarðarbær.is

Grein skrifuð af Gylfa Ólafssyni í apríl 2006 á vefinn Haddi.is sem þá var málgagn Halldórs Halldórssonar bæjarstjóra. Greininni hefur lítið eitt verið breytt síðan þá, en annað látið standa þó ýmislegt sem í henni kemur fram sé úrelt.

Íbúar eiga kröfu á samkvæmni í breytni sveitarfélaga. Annað væri ófaglegt. Um þetta stendur enginn styr. Af þessu hlýst þó á stundum vafasöm niðurstaða þegar þess er ekki gætt frá byrjun.

Ísafjarðarbær hefur ekki farið varhluta af þessu. Eftir að hafa ausið peningum (sem, og ekki skal dregið úr því, ég hef notið góðs af sem íbúi) í skíðasvæðauppbyggingu, gervigrasvöll, íþróttahús um allar koppagrundir og svo framvegis, auk þess sem tveir sparkvellir eru á teikniborðinu, hafa nú hestamenn að sjálfsögðu fylgt í kjölfarið og krafist sambærilegs stuðnings við áhugamál sín. Við þessu hefur sveitarfélagið orðið.

En þar situr ekki við. Í gær bárust fréttir um að íþróttafélag sem hélt íþróttanámskeið fyrir smábörn í nafni forvarna, hafi sent bréf til bæjarins og farið fram á fjárstuðning vegna þess að þeir nýttu sér ekki búnað eða aðstöðu sem Ísafjarðarbær hefur byggt upp síðustu ár.

Til allrar blessunar var erindinu hafnað á fjárskortsrökum. Nefndin lét þess þó getið að hún hefði skilning á verkefninu og rökunum á bak við styrkumsóknina og myndi leggja til að verkefnið yrði styrkt á næsta fjárhagsári.

Forvarnir og fúin rök

Tvennt er sérstaklega áhugavert í þessu samhengi. Í fyrsta lagi það að íþróttanámskeið fyrir börn skuli réttlætt og fegrað með vísan í forvarnagildi slíkra námskeiða. Eins og ég hef áður bent á, eru vandfundnar rannsóknir sem tengja saman íþróttaiðkun og minni neyslu vímuefna, og þær kannanir sem Lýðheilsustofnun vísar á á síðu sinni þvæla saman fylgni og orsakasamhengi. Hvað sem því nú líður, verður það að teljast fráleitt að tengja eitt íþróttanámskeið fyrir börn um og yfir leikskólaaldri forvörnum, líkt og sýna megi fram á beint orsakasamhengi milli aukinnar þátttöku barna í þessum námskeiðum og minni vímuefnaneyslu á unglingsárum. Hvenær verða svona röksemdafærslur kallaðar blekkingar eða óskammfeilin sérplægni?

Hitt er ekki síður merkilegt að sjá hvernig rök gleymast og sagan gleymist. Þegar styrkir til uppbyggingar til dæmis skíðasvæða eru réttlætir, eða voru allavega réttlættir, er á það réttilega bent að startkostnaður við slíka íþróttaiðkun er mun meiri en við aðrar íþróttir. Af því er leitt að þennan aðstöðumun sé eðlilegt að sveitarfélög leiðrétti með framlagi úr sameiginlegum sjóði bæjarbúa. Þessi síðustu rök eru að mínu mati fráleit, en um það held ég engar deilur að þetta eru helstu rökin.

En á sama hátt og að nú eru uppi háværar kröfur um að sveitarfélög greiði mat á morgnanna fyrir alla nemendur í skólunum og að atvinnuleysisbætur eigi að tengjast að hluta fyrri tekjum, á nú að styrkja þá sem ekki þurfa styrkjanna við. Þeir sem þurfa ekki stuðning vegna aðstöðumunar, eiga samt að fá hann. Af þessu leiðir að sjálfsögðu að rökin sem notuð voru fyrir skíðasvæðisuppbyggingunni eru ekki gild, því um leið og skíðasvæðið er styrkt, eiga þeir sem nota ekki skíðasvæðið líka rétt á styrkjum, sem viðheldur aðstöðumuninum. Og skattar eða skuldir hækka.

Úrbætur

En hvað á að gera? Í fyrsta lagi þarf að setja ramma utanum uppbyggingu íþróttamannvirkja. Þá á ég við, að pólitísk rétthugsun verði yfirtekin með þeirri yfirlýsingu og ákvörðun að Ísafjarðarbær getur aldrei, hvorki fjárhagslega né hvað varðar fjölda iðkenda, staðið undir öllum þeim íþróttum sem íbúarnir vilja stunda. Einhversstaðar þarf að segja nei. Eðlilegt er að fyrsta spýtan í rammanum sé hefðarspýtan; þær íþróttir sem ekki eru stundaðar í dag eiga ekki rétt á stuðningi. Það er erfið ákvörðun að ákveða að bærinn muni ekki styðja framþróun í einhverri íþróttagrein, en það verður að gera.

Í öðru lagi mætti ýta undir að fólk stundi íþróttir sem ódýrt er að stunda. Það er gert með því að láta þá sem iðka þær greiða fyrir iðkunina í samræmi við það. Ég er ekki að tala um, til að byrja með, að til dæmis tekjur af lyftugjöldum stemmi við afar háan kostnað illa rekins skíðasvæðisins, en svona allavega að skríða í áttina.

Í þriðja lagi verður að hafna öllum styrkumsóknum eins og þeirri sem lýst var að ofan. Áhugamál og uppeldi barna eru á könnu foreldra. Foreldrum í fjárhagsörðugleikum má hjálpa til dæmis með því að setja upp einfalt og skýrt kerfi þar sem foreldrar geta sótt til bæjarins stuðning til að barn þeirra verði ekki útundan vegna fjárhagsvandræða heima fyrir. Rökin fyrir þessu eru eins og þau, að þegar maður fótbrotnar, setur maður gips á fótinn, en ekki allan líkamann. Þegar einhver er fátækur í samfélaginu, gefum við ekki öllum pening, heldur þeim sem þurfa hans við.

Í fjórða lagi skal ekki tekið undir háværar raddir um útisundlaug í Skutulsfirði.

Að lokum

Ísafjarðarbær ætti ekki að keppa við önnur sveitarfélög með undirboðum á íþróttamannvirkjum og þjónustu sem litlu skilar, heldur lækka skatta og/eða skuldir með því að lækka kostnað.

Ekki er einungis óeðlilegt að sveitarfélagið styrki áhugamál fólks útí bæ, heldur veldur það undarlegum og vondum afleiðingum eins og að ofan hefur verið lýst.

Vonandi bera sjálfstæðismenn um allt land gæfu til að minnast, í aðdraganda og eftirmálum kosninganna í vor, grunnhugsjóna sinna um frelsi einstaklingsins, lága skatta og minnkuð afskipti hins opinbera.